Wat zegt de Wet natuurbescherming over snoeien, kappen en nesten?
De regels van de vroegere Wet natuurbescherming zijn sinds de Omgevingswet (2024) opgenomen in de regelgeving voor de leefomgeving. Ze verbieden het beschadigen van een nest dat in gebruik is en het verstoren of doden van beschermde dieren en planten, en leggen daarnaast een algemene zorgplicht op bij elke ingreep in het groen.
Wat is er veranderd sinds de Omgevingswet van 2024?
De inhoudelijke bescherming van soorten uit de vroegere Wet natuurbescherming is met de Omgevingswet (2024) overgegaan naar de regelgeving voor activiteiten in de leefomgeving; de bescherming zelf is niet verzwakt of versoepeld, alleen ondergebracht in een ander wettelijk kader.
Voor een hovenier of tuineigenaar verandert er in de praktijk weinig, want dezelfde verboden en dezelfde zorgplicht gelden nog steeds, alleen de vindplaats in de wet is gewijzigd.
Welke dieren en planten zijn naast vogels nog beschermd?
Naast broedende vogels kunnen ook vleermuizen, bepaalde amfibieën en reptielen en een aantal plantensoorten onder de bescherming vallen, afhankelijk van de soort en de locatie. Een oude schuur, een dichte haag of een houtwal kan verblijfplaatsen van zulke dieren bevatten, ook buiten het broedseizoen van vogels.
Bij een ingrijpende verandering, zoals de sloop van een bijgebouw of het rooien van een houtwal, is het verstandig vooraf te beoordelen of zulke soorten aanwezig kunnen zijn, in plaats van dat pas tijdens het werk te ontdekken.
Wat houdt de algemene zorgplicht in?
De zorgplicht verplicht iedereen die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat zijn handelen nadelige gevolgen kan hebben voor planten en dieren, om maatregelen te nemen die deze gevolgen voorkomen of beperken. Deze plicht geldt los van een specifiek verbod en dus ook wanneer geen enkele met naam beschermde soort in het geding lijkt.
In de praktijk betekent dit dat u bij twijfel eerst controleert voordat u ingrijpend snoeit of kapt, in plaats van achteraf te verklaren dat u niets wist.
Wat betekent dit voor snoeien en kappen in de praktijk?
Voor gewoon onderhoudswerk verandert er weinig, want reguliere snoei buiten het broedseizoen en zonder zichtbare nesten of verblijfplaatsen blijft toegestaan. Voor de bescherming van broedende vogels specifiek, en de vuistregel die daarbij gebruikt wordt, gaat het artikel over snoeien en broedende vogels dieper in.
Bij groter werk, zoals het kappen van een houtwal of de sloop van een oude schuur, is een korte controle op verblijfplaatsen van vleermuizen of andere soorten vooraf verstandiger dan achteraf ontdekken dat het werk stil moet liggen.
Werkt u met een hovenier, vraag dan vooraf of die de zorgplicht en de mogelijke aanwezigheid van beschermde soorten meeneemt in de planning, zeker bij een grote ingreep in een oude tuin met veel bestaand groen.
Wat als u tijdens het werk toch een beschermde soort aantreft?
Stop het werk op die plek zodra een beschermde soort of een in gebruik zijnde verblijfplaats blijkt, ongeacht hoever de werkzaamheden al gevorderd zijn. Ga pas verder nadat duidelijk is of en hoe het werk zonder schade aan de soort kan worden voortgezet.
In uitzonderingsgevallen is een ontheffing bij de provincie mogelijk, met een deugdelijke onderbouwing waarom het werk niet kan wachten; dit is een uitzondering, geen standaardroute.
Veelgestelde vragen
Geldt de bescherming ook in een gewone stadstuin?
Ja, de wet maakt geen onderscheid tussen een stadstuin en het buitengebied; een nest of verblijfplaats in een kleine achtertuin valt onder dezelfde bescherming als daarbuiten.
Is vooraf onderzoek altijd verplicht voor tuinwerk?
Nee, alleen bij een ingreep met een reëel risico op een beschermde soort, zoals de sloop van een oude schuur of het rooien van een houtwal; bij gewoon onderhoud volstaat een korte controle op het moment zelf.
Kunt u een ontheffing krijgen om toch tijdens het broedseizoen te werken?
Alleen bij uitzondering, via de provincie, en met een onderbouwing waarom het werk niet buiten die periode kan plaatsvinden; een gewone planningswens is daarvoor onvoldoende.