Tuinen in Tytsjerksteradiel: het woningbeeld
De gemeente Tytsjerksteradiel telt 14.377 woningen voor 32.821 inwoners. 87% daarvan is een eengezinswoning, 13% een appartement of ander meergezinshuis. Een eengezinswoning heeft in de regel een eigen tuin; bij een meergezinswoning is dat een balkon, een dakterras of een gedeelde binnentuin, en ook daar komen wij.
Binnen de eengezinswoningen is de vrijstaande woning het grootste type (39% van alle woningen): vrijstaand 39%, hoekwoning 13%, tussenwoning 19%. Dat zegt iets over de vorm van de tuinen die we hier tegenkomen: een tussenwoning heeft een smalle, diepe achtertuin met buren aan twee kanten, een vrijstaande woning een tuin rondom met meer wind en meer zon.
Slechts 6% van de woningen is in de afgelopen tien jaar gebouwd; 94% is ouder. In een bestaande tuin is de bodem meestal ingegroeid en de beplanting volwassen: daar gaat het vaker om renovatie, snoei en het herstellen van bestrating dan om aanleg in een lege tuin.
72% van de woningen is een koopwoning en 28% wordt gehuurd. Bij een huurwoning stemmen we grotere ingrepen, zoals een boom weghalen of een schutting vervangen, eerst af met de verhuurder.
| Kenmerk | Aantal of aandeel | Peildatum |
|---|---|---|
| Inwoners | 32.821 | 1 januari 2025 |
| Huishoudens | 14.020 | 1 januari 2025 |
| Woningen | 14.377 | 1 januari 2025 |
| Eengezinswoningen | 87% | 1 januari 2025 |
| Vrijstaand | 39% | 1 januari 2025 |
| Meergezinswoningen | 13% | 1 januari 2025 |
| Koopwoningen | 72% | 1 januari 2025 |
| Gebouwd in de afgelopen tien jaar | 6% | 1 januari 2025 |
| Nieuwbouwwoningen toegevoegd | 71 | 2024 |
| Landoppervlak (km²) | 149 | 1 januari 2025 |
| Stedelijkheid (CBS) | weinig stedelijk | 1 januari 2025 |
Bron: CBS 86165NED, Kerncijfers wijken en buurten 2025 (inwoners en woningen per 1 januari 2025; nieuwbouw over 2024). Percentages zijn afgerond en tellen niet altijd op tot 100.
Tytsjerksteradiel vergeleken met Friesland
Met 32.821 inwoners staat Tytsjerksteradiel op plaats 8 van de 18 gemeenten in Friesland, van groot naar klein. De gemeente heeft 4,6% van de woningen in de provincie op 4,4% van het landoppervlak.
Per vierkante kilometer land wonen er 221 mensen, tegenover 199 gemiddeld in Friesland. Het CBS noemt Tytsjerksteradiel daarmee een weinig stedelijke gemeente. Buiten de stad is de aanrijroute meestal ruim en kan een kraan of een container dicht bij de tuin staan; bij een erf of een lange oprit nemen we die mee in de planning.
| Kenmerk | Gemeente Tytsjerksteradiel | Provincie Friesland |
|---|---|---|
| Inwoners | 32.821 | 664.222 |
| Woningen | 14.377 | 312.294 |
| Landoppervlak (km²) | 149 | 3.340 |
| Inwoners per km² land | 221 | 199 |
| Woonplaatsen | 16 | 419 |
De provincietotalen zijn opgeteld uit de gemeentecijfers van het CBS; dichtheden en aandelen zijn daaruit berekend.
De grond in Tytsjerksteradiel
Op 3 punten in de gemeente hebben we de Bodemkaart 1:50.000 bevraagd: laarpodzolgronden (cHn23) bij het middelpunt van de gemeente, koopveengronden op zeggeveen, rietzeggeveen of (mesotroof) broekveen (hVc) nabij het middelpunt en veldpodzolgronden (Hn21) nabij het middelpunt. Dat is een steekproef en geen oppervlaktemeting; bebouwd gebied staat op de kaart vaak niet ingetekend. Wat er in uw tuin ligt, bepalen we ter plekke met een grondboor.
Zandgrond. Zandgrond is los en goed te bewerken, warmt in het voorjaar snel op en laat water snel door. Voeding en vocht spoelen er ook snel uit; een border op zand vraagt om organische stof (compost, bladaarde) en een beplanting die droogte verdraagt.
Veengrond. Veengrond is zacht, vochtig en zuur, en zakt langzaam in. Terrassen en paden vragen een fundering die met de grond mee kan zakken of juist tot vaste grond reikt, hagen en bomen een soortkeuze die bij nat en zuur past, en elke ophoging blijft na jaren nog zakken.
Steekproef bodemkaart
- cHn23 Laarpodzolgronden, bij het middelpunt van de gemeente
- hVc Koopveengronden op zeggeveen, rietzeggeveen of (mesotroof) broekveen, nabij het middelpunt
- Hn21 Veldpodzolgronden, nabij het middelpunt
BRO Bodemkaart 1:50.000, versie 2025, via PDOK; steekproef per punt, geen oppervlaktemeting. Methode en bronnen
Woonplaatsen in de gemeente Tytsjerksteradiel
De gemeente Tytsjerksteradiel heeft 16 officiële woonplaatsen in de CBS-indeling van 2026, waaronder Aldtsjerk, Burgum, Earnewâld en Eastermar. Wij komen in alle woonplaatsen; de cijfers hierboven gelden voor de gemeente als geheel en niet voor een dorp of wijk afzonderlijk.
- Aldtsjerk
- Burgum
- Earnewâld
- Eastermar
- Garyp
- Gytsjerk
- Hurdegaryp
- Jistrum
- Mûnein
- Noardburgum
- Oentsjerk
- Ryptsjerk
- Sumar
- Suwâld
- Tytsjerk
- Wyns
Bron: CBS 86312NED, Woonplaatsen in Nederland 2026 (indeling 1 januari 2026).