Wat kan ik in het najaar nog planten?

In het najaar is de grond nog warm van de zomer terwijl de plant zelf in rust gaat, waardoor wortels zich kunnen vestigen zonder dat de plant tegelijk blad en bloei moet dragen. Bomen en hagen met kale wortel zijn in deze periode goedkoper en breder verkrijgbaar dan potplanten in het voorjaar.

Een haagblok van beuk, taxus of liguster slaat in het najaar doorgaans goed aan, omdat de wortels een heel winterseizoen de tijd krijgen om te groeien voordat de plant in het voorjaar weer uitloopt.

Ook fruitbomen en rozen met kale wortel worden in de kwekerij vaak alleen in het najaar en de winter geleverd, omdat de plant dan in rust staat en rooien met kale wortel de wortels dan het minst beschadigt.

Bloembollen die in het voorjaar bloeien, zoals tulp, narcis en krokus, gaan in het najaar de grond in, omdat ze een koude periode nodig hebben voordat ze in het voorjaar uitlopen.

Plant bollen op een plek met goede afwatering; op zware klei of natte veengrond blijven bollen sneller staan in water, wat de kans op rot vergroot voordat de bol heeft kunnen wortelen.

Plant bollen op een diepte die past bij de grootte van de bol; een grote bol gaat dieper de grond in dan een kleine bol, en die vuistregel geldt voor vrijwel elke bolsoort die in het najaar wordt geplant.

Zodra de grond bevroren is, kan er niet meer geplant worden, omdat de wortels dan geen contact meer maken met de omliggende bodem en verdrogen voordat ze kunnen vastgroeien.

Bij een lichte nachtvorst zonder bevroren grond overdag kan het planten meestal gewoon doorgaan; pas bij aanhoudende vorst in de grond zelf stopt het plantseizoen tot de dooi is ingezet.

Werk bij twijfel liever een week later dan te vroeg bij aanhoudende vorst, want een wortelkluit die niet goed aansluit op de omliggende, bevroren grond loopt meer risico op uitdrogen dan een wortelkluit die pas bij dooi de grond in gaat.

Op veengrond, die in delen van Amsterdam en Noord-Holland voorkomt, zakt de bodem in de loop van de tijd verder in door inklinking, waardoor een pas geplante boom of haag minder stevig kan wortelen dan op een vastere ondergrond.

Een hoge grondwaterstand in het najaar houdt veengrond langer nat, wat de kans op wortelrot bij nieuwe aanplant vergroot; goede afwatering rond het plantgat voorkomt dat water blijft staan tijdens de wintermaanden.

Een border of haag die op veengrond wordt aangelegd, profiteert van een goede drainage rond de wortels, zodat de plant niet de hele winter in verzadigde grond staat; zonder die afwatering blijft de kans op wortelrot bij nieuwe aanplant het grootst.

Groenblijvende planten en soorten die gevoelig zijn voor vorstschade, zoals sommige mediterrane heesters, plant u beter in het voorjaar, wanneer de grond is opgewarmd en de kans op strenge vorst voorbij is.

Ook een border met veel jonge, niet-winterharde vaste planten wacht beter tot het voorjaar; een border die in het najaar is aangelegd met kwetsbare soorten loopt in een strenge winter meer risico dan een border die pas na de laatste vorst wordt beplant.

Ook het zaaien van een border met eenjarige zomerbloeiers wacht beter tot het voorjaar, omdat deze planten geen winter overleven en een najaarszaaiing dus verloren gaat voordat de eerste kiemplantjes zich hebben kunnen ontwikkelen.